Langs de lijn
Rondom de kabelroute van de Net op zee-projecten in Zeeland zijn ruim 300 oorlogsresten gevonden. Van bommen tot bunkers. We stellen Jorian Venmans, specialist explosievenopsporing bij Van den Herik, vijf vragen over de vondsten in het gebied. ‘Dat we in zo’n klein gebied zó veel objecten aantreffen, is echt uniek’, zegt hij.
1.
‘Als voorbereiding op de aanleg van de landkabels voor de Net op zee-projecten in Zeeland hebben we onderzocht of er rondom de werkterreinen explosieven in de bodem lagen. Daarbij richtten we ons op de plekken waar volgens historisch onderzoek een grotere kans was op ontplofbare oorlogsresten. Hiervoor gebruikten we onder meer luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Op die plekken gingen we vervolgens gericht met een metaaldetector aan de slag.’
5.
‘De twee vliegtuigbommen zijn op 10 juni gecontroleerd tot ontploffing gebracht door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). Ook de kleine vondsten zijn afgevoerd of lokaal tot ontploffing gebracht. De restanten van de bunkers zijn, vanwege de historische waarde, uitgegraven en ingemeten. In overleg met de gemeente Borsele en Stichting Bunkerbehoud hebben we besloten om de kabel om de bunkers heen te leggen, zodat we deze kunnen behouden.’
Zo ging het ruimen van de explosieven eraan toe
De twee vliegtuigbommen die op een agrarisch perceel in Lewedorp werden gevonden waren zogenoemde 500-ponders: veelvoorkomende Britse of Amerikaanse bommen uit de Tweede Wereldoorlog van ongeveer 227 kilo per stuk. De EODD besloot de bommen op 10 juni 2026 gecontroleerd tot ontploffing te brengen. Om schade aan de omgeving daarbij zoveel mogelijk te beperken, werden de bommen afgedekt met twee keer zoveel zand als gebruikelijk.
In deze video is te zien hoe de explosieven zijn geruimd.
4.
‘In zulke grote getalen komen we oorlogsresten niet vaak tegen. En al helemaal niet in zo’n klein onderzoeksgebied; de landkabel komt hier in een vrij smalle strook van soms slechts 35 meter breed te liggen. Dit is dus echt heel bijzonder. Tegelijkertijd is het goed te verklaren: bij de Sloedam vond in 1944 de Slag om de Schelde plaats, waarin de geallieerden tegen de Duitsers vochten om de toegang tot de Westerschelde en de haven van Antwerpen.’
3.
‘We hebben meer dan 300 objecten gevonden. Van groot tot klein. De grootste vondsten waren twee vliegtuigbommen ten zuiden van de Sloedam in Lewedorp. Deze bommen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog door de geallieerden gelost, maar nooit afgegaan. Verder hebben we restanten van bunkers gevonden en veel kleine items, zoals kogels en granaten, van verschillende nationaliteiten: Frans, Engels, Amerikaans en Duits.’
Langs de lijn
2.
‘Als je explosieven die nog steeds op scherp staan per ongeluk zou opgraven, kunnen ze ontploffen. TenneT wil graag een veilige werkomgeving creëren voor de medewerkers die de landkabel aanleggen. Om onveilige situaties te voorkomen, zijn we twee jaar voor de start van de werkzaamheden al begonnen met de eerste opsporingswerkzaamheden. Door alle risicovolle objecten te verwijderen, kunnen ze de kabel straks veilig aanleggen.’
Specialist explosievenopsporing
bij Van den Herik
Jorian Venmans
“Om onveilige situaties te voorkomen, zijn we twee jaar voor de start van de werkzaamheden al begonnen met de eerste opsporingswerkzaamheden.”
Langs de lijn
Rondom de kabelroute van de Net op zee-projecten in Zeeland zijn ruim 300 oorlogsresten gevonden. Van bommen tot bunkers. We stellen Jorian Venmans, specialist explosievenopsporing bij Van den Herik, vijf vragen over de vondsten in het gebied. ‘Dat we in zo’n klein gebied zó veel objecten aantreffen, is echt uniek’, zegt hij.
Specialist explosievenopsporing
bij Van den Herik
Jorian Venmans
“Om onveilige situaties te voorkomen, zijn we twee jaar voor de start van de werkzaamheden al begonnen met de eerste opsporingswerkzaamheden.”
5.
‘De twee vliegtuigbommen zijn op 10 juni gecontroleerd tot ontploffing gebracht door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). Ook de kleine vondsten zijn afgevoerd of lokaal tot ontploffing gebracht. De restanten van de bunkers zijn, vanwege de historische waarde, uitgegraven en ingemeten. In overleg met de gemeente Borsele en Stichting Bunkerbehoud hebben we besloten om de kabel om de bunkers heen te leggen, zodat we deze kunnen behouden.’
3.
‘We hebben meer dan 300 objecten gevonden. Van groot tot klein. De grootste vondsten waren twee vliegtuigbommen ten zuiden van de Sloedam in Lewedorp. Deze bommen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog door de geallieerden gelost, maar nooit afgegaan. Verder hebben we restanten van bunkers gevonden en veel kleine items, zoals kogels en granaten, van verschillende nationaliteiten: Frans, Engels, Amerikaans en Duits.’
Zo ging het ruimen van de explosieven eraan toe
De twee vliegtuigbommen die op een agrarisch perceel in Lewedorp werden gevonden waren zogenoemde 500-ponders: veelvoorkomende Britse of Amerikaanse bommen uit de Tweede Wereldoorlog van ongeveer 227 kilo per stuk. De EODD besloot de bommen op 10 juni 2026 gecontroleerd tot ontploffing te brengen. Om schade aan de omgeving daarbij zoveel mogelijk te beperken, werden de bommen afgedekt met twee keer zoveel zand als gebruikelijk.
In deze video is te zien hoe de explosieven zijn geruimd.
2.
‘Als je explosieven die nog steeds op scherp staan per ongeluk zou opgraven, kunnen ze ontploffen. TenneT wil graag een veilige werkomgeving creëren voor de medewerkers die de landkabel aanleggen. Om onveilige situaties te voorkomen, zijn we twee jaar voor de start van de werkzaamheden al begonnen met de eerste opsporingswerkzaamheden. Door alle risicovolle objecten te verwijderen, kunnen ze de kabel straks veilig aanleggen.’
1.
‘Als voorbereiding op de aanleg van de landkabels voor de Net op zee-projecten in Zeeland hebben we onderzocht of er rondom de werkterreinen explosieven in de bodem lagen. Daarbij richtten we ons op de plekken waar volgens historisch onderzoek een grotere kans was op ontplofbare oorlogsresten. Hiervoor gebruikten we onder meer luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Op die plekken gingen we vervolgens gericht met een metaaldetector aan de slag.’
4.
‘In zulke grote getalen komen we oorlogsresten niet vaak tegen. En al helemaal niet in zo’n klein onderzoeksgebied; de landkabel komt hier in een vrij smalle strook van soms slechts 35 meter breed te liggen. Dit is dus echt heel bijzonder. Tegelijkertijd is het goed te verklaren: bij de Sloedam vond in 1944 de Slag om de Schelde plaats, waarin de geallieerden tegen de Duitsers vochten om de toegang tot de Westerschelde en de haven van Antwerpen.’
Langs de lijn
