Hoogspanningsmasten moeten regelmatig worden geïnspecteerd en onderhouden. Vaak maken we daarvoor gebruik van hoogwerkers. Dat werkt snel en is ook beter voor de rug van de monteurs.
Veiligheid
Heb je vragen over de klimvoorziening?
Neem dan gerust contact op met
Paul van der Horst of Maurice Janssen.
En hoe zit het dan met maatwerk? Kees: “Ondanks de grote overlap in de projecten, zijn er natuurlijk ook verschillen. Veel veiligheidsrisico’s hangen bijvoorbeeld af van de locatie van een station. Daarom houden we ruimte voor maatwerk. Met het V&G-plan als onderdeel van het standaardontwerp besparen we namelijk tijd, waardoor collega’s meer ruimte hebben voor projectspecifieke onderdelen.” De standaardisatie versnelt de bouw dus op allerlei fronten. De verwachting is dat het standaardontwerp begin 2026 klaar is voor gebruik – een belangrijke stap richting een nog veiliger en efficiënter bouwproces.
Dit soort keuzes worden in het V&G-plan opgenomen als BTO Keuzes, en vormen een mooie basis voor toekomstige projecten. Dat scheelt een hoop tijd, geld en arbeid bij het ontwerpen van de hoogspanningsstations in batch 2 – de tweede serie hoogspanningsstations die modulair worden gebouwd. “Deze efficiënte werkwijze is niet het enige voordeel”, vertelt Kees. “Soms maak je minder veilige keuzes omdat er technisch, praktisch of financieel geen andere optie is. Wanneer je vooraf die keuzes al hebt gemaakt, onderbouwd en vastgelegd, zorgt dat achteraf voor minder gedoe. Je kunt die keuzes dan goed onderbouwen op het moment dat dit nodig is. Bijvoorbeeld tijdens de bouw, of wanneer er toch een ongeluk gebeurt en de arbeidsinspectie eraan te pas komt.”
Een kleine ingreep op papier kan al flinke gevolgen hebben op de bouwplaats. Dat geldt voor het hele bouwproces, én dus ook voor zaken die met veiligheid te maken hebben. Kees geeft een eenvoudig voorbeeld. “Stel, je tekent in het ontwerp een locatie voor een toegangsluik in. Als je die op papier een meter naar links zet, in een hoekje in plaats van in een doorloop, is de kans een stuk kleiner dat er iemand in het luik valt tijdens de bouw of onderhoud. Een simpele ingreep – in de ontwerpfase tenminste. Want eenmaal op de bouwplaats verplaats je dat luik niet meer,” aldus Kees.
Een station moet zo veilig mogelijk gebouwd, onderhouden en gesloopt worden en voldoen aan alle veiligheidseisen en wettelijke verplichtingen. Kees adviseert als veiligheidskundige het projectteam hierover. Kees: “In de ontwerpfase kunnen we het ontwerp nog echt beïnvloeden. Als we de gevaren en risico’s al op tekening wegnemen, voorkomen we onveilige situaties én eventuele dure aanpassingen op de bouwplaats. De ontwerpkeuzes die invloed hebben op de veiligheid en gezondheid van medewerkers, leggen we vast en onderbouwen we in het V&G-plan. Dit plan is onderdeel van het ontwerp. We halen hiervoor input op bij lopende projecten. Ik vraag dan waar collega’s tegenaan lopen en neem mee wat er in het ontwerp anders en veiliger kan.”
Kees van den Hardenberg
Health, Safety & Environment (HSN)
Door processen te standaardiseren, willen we nieuwe hoogspanningsstations sneller en efficiënter bouwen. Veiligheid speelt daar in een wezenlijke rol. We willen tenslotte dat iedereen aan het eind van de werkdag gezond naar huis gaat. Ook hierin biedt standaardisatie kansen. Kees van den Hardenberg van Health, Safety & Environment (HSN) werkt mee aan het verbeteren van veiligheid in het standaardontwerp, met een Veiligheids- en gezondheidsplan (V&G).
Het definitieve ontwerp voor de Moldau-masten wordt momenteel gemaakt. Daarbij bepalen we nog enkele details:
Bordessen (rustplatforms): Volgens de ontwerpnorm voor hoogspanningsmasten zijn rustbordessen verplicht. Deze zorgen er ook voor dat de ladder in meerdere delen kan worden opgesplitst. Eén lange ladder zou namelijk ofwel te steil worden, ofwel buiten het mastlichaam steken.
Het onderste deel: De klimvoorziening kan niet op maaiveld beginnen. Dat zou het te makkelijk maken voor onbevoegden om de mast te beklimmen. De vaste ladder begint daarom pas op 2,5 meter hoogte, net als bij bestaande masten.
Er blijft dus een losse ladder nodig om bij de vaste klimvoorziening te komen. Het ontwerp moet ervoor zorgen dat de overstap van losse naar vaste ladder zo veilig mogelijk is, terwijl toegang door onbevoegden zoveel mogelijk wordt verhinderd.
Het doel is een ontwerp dat veilig is in gebruik, ergonomisch verantwoord voor de monteurs, en toegang door onbevoegden effectief voorkomt.
Na een grondige afweging hebben we ervoor gekozen de nieuwe standaard-masten uit te rusten met een centrale ladder die in het midden van de mast zit. De ladder wordt onder een specifieke hoek geplaatst om het klimmen zo comfortabel mogelijk te maken. Dit combineren we met het Towerlatch-valbeveiligingssysteem. Het Management Forum Techniek ondersteunt deze keuze.
Voor masten hoger dan 100 meter geldt een uitzondering. Op die hoogtes is klimmen fysiek erg zwaar en wordt wél een HighStep-systeem toegepast. De lift biedt dan uitkomst, mits de mast goed bereikbaar is vanaf de openbare weg.
HighStep heeft als groot voordeel dat je een lift kunt gebruiken, wat het klimwerk fysiek veel lichter maakt. Omdat het systeem alleen met speciale hulpmiddelen te gebruiken is, kan de rail gewoon vanaf de grond worden geïnstalleerd zonder risico op onbevoegde toegang. Nadelen zijn de benodigde training, de beperktere flexibiliteit in gebruik, en de moeilijkere evacuatie bij calamiteiten.
Ladders en klimpennen zijn vertrouwd en breed toepasbaar. Daarbij maken ze evacuatie eenvoudiger. Het nadeel is dat ze niet vanaf maaiveld kunnen starten; anders is de mast te gemakkelijk toegankelijk voor onbevoegden. Dat betekent dat er tot 2,5 meter hoogte altijd een losse ladder nodig is, met alle risico’s en uitdagingen van dien: instabiliteit, beschikbaarheid en het ontbreken van valbeveiliging bij het overstappen.
We hebben in het Programma Standaardisatie Vakwerkmasten grondig onderzoek gedaan naar de beste klimvoorziening. Verschillende monteurs hebben de systemen getest en we hebben gebruikerservaringen verzameld, zowel bij TenneT als bij onze partners. Ook is er gekeken naar ergonomie.
In klassieke vakwerkmasten worden meestal klimpennen of ladders gebruikt, gecombineerd met het Towerlatch-systeem van MSA/Latchways.
De klimmer draagt daarbij een klimharnas dat met een haak wordt gekoppeld aan een staalkabel in de mast. Bij het klimmen glijdt de Towerlatch-koppeling mee. Als je valt, blokkeert het systeem automatisch en hang je veilig aan de kabel.
het HighStep-systeem
Bij Wintrack-masten gebruiken we een ander systeem: de HighStep-rail van HighStep Systems AG. Dit is een aluminium rail die in één stuk van de grond tot de top van de mast loopt. Het combineert klimmen en valbeveiliging in één systeem.
Je kunt de rail op twee manieren gebruiken. Met klimschaatsen die aan de zijkant van de rail worden bevestigd of met een elektrische lift die aan dezelfde rail koppelt. Dan ga je zonder inspanning omhoog. De lift kan ook op afstand worden bestuurd om materiaal te vervoeren.
Een hoogwerker is echter niet altijd beschikbaar en sommige mastlocaties zijn moeilijk bereikbaar met zwaar materieel, bijvoorbeeld 's winters of op zachte grond. Daarom heeft elke mast in ons netwerk een ingebouwde klimvoorziening, zodat monteurs ook te voet de mast in kunnen.
Een klimvoorziening bestaat uit twee onderdelen: een klimhulpmiddel om langs omhoog te klimmen en een valbeveiligingssysteem dat voorkomt dat je naar beneden valt als er iets misgaat.
Veiligheid
Hoogspanningsmasten moeten regelmatig worden geïnspecteerd en onderhouden. Vaak maken we daarvoor gebruik van hoogwerkers. Dat werkt snel en is ook beter voor de rug van de monteurs.
En hoe zit het dan met maatwerk? Kees: “Ondanks de grote overlap in de projecten, zijn er natuurlijk ook verschillen. Veel veiligheidsrisico’s hangen bijvoorbeeld af van de locatie van een station. Daarom houden we ruimte voor maatwerk. Met het V&G-plan als onderdeel van het standaardontwerp besparen we namelijk tijd, waardoor collega’s meer ruimte hebben voor projectspecifieke onderdelen.” De standaardisatie versnelt de bouw dus op allerlei fronten. De verwachting is dat het standaardontwerp begin 2026 klaar is voor gebruik – een belangrijke stap richting een nog veiliger en efficiënter bouwproces.
Dit soort keuzes worden in het V&G-plan opgenomen als BTO Keuzes, en vormen een mooie basis voor toekomstige projecten. Dat scheelt een hoop tijd, geld en arbeid bij het ontwerpen van de hoogspanningsstations in batch 2 – de tweede serie hoogspanningsstations die modulair worden gebouwd. “Deze efficiënte werkwijze is niet het enige voordeel”, vertelt Kees. “Soms maak je minder veilige keuzes omdat er technisch, praktisch of financieel geen andere optie is. Wanneer je vooraf die keuzes al hebt gemaakt, onderbouwd en vastgelegd, zorgt dat achteraf voor minder gedoe. Je kunt die keuzes dan goed onderbouwen op het moment dat dit nodig is. Bijvoorbeeld tijdens de bouw, of wanneer er toch een ongeluk gebeurt en de arbeidsinspectie eraan te pas komt.”
Een kleine ingreep op papier kan al flinke gevolgen hebben op de bouwplaats. Dat geldt voor het hele bouwproces, én dus ook voor zaken die met veiligheid te maken hebben. Kees geeft een eenvoudig voorbeeld. “Stel, je tekent in het ontwerp een locatie voor een toegangsluik in. Als je die op papier een meter naar links zet, in een hoekje in plaats van in een doorloop, is de kans een stuk kleiner dat er iemand in het luik valt tijdens de bouw of onderhoud. Een simpele ingreep – in de ontwerpfase tenminste. Want eenmaal op de bouwplaats verplaats je dat luik niet meer,” aldus Kees.
Een station moet zo veilig mogelijk gebouwd, onderhouden en gesloopt worden en voldoen aan alle veiligheidseisen en wettelijke verplichtingen. Kees adviseert als veiligheidskundige het projectteam hierover. Kees: “In de ontwerpfase kunnen we het ontwerp nog echt beïnvloeden. Als we de gevaren en risico’s al op tekening wegnemen, voorkomen we onveilige situaties én eventuele dure aanpassingen op de bouwplaats. De ontwerpkeuzes die invloed hebben op de veiligheid en gezondheid van medewerkers, leggen we vast en onderbouwen we in het V&G-plan. Dit plan is onderdeel van het ontwerp. We halen hiervoor input op bij lopende projecten. Ik vraag dan waar collega’s tegenaan lopen en neem mee wat er in het ontwerp anders en veiliger kan.”
Door processen te standaardiseren, willen we nieuwe hoogspanningsstations sneller en efficiënter bouwen. Veiligheid speelt daar in een wezenlijke rol. We willen tenslotte dat iedereen aan het eind van de werkdag gezond naar huis gaat. Ook hierin biedt standaardisatie kansen. Kees van den Hardenberg van Health, Safety & Environment (HSN) werkt mee aan het verbeteren van veiligheid in het standaardontwerp, met een Veiligheids- en gezondheidsplan (V&G).
Heb je vragen over de klimvoorziening?
Neem dan gerust contact op met
Paul van der Horst of Maurice Janssen.
Het definitieve ontwerp voor de Moldau-masten wordt momenteel gemaakt. Daarbij bepalen we nog enkele details:
Bordessen (rustplatforms): Volgens de ontwerpnorm voor hoogspanningsmasten zijn rustbordessen verplicht. Deze zorgen er ook voor dat de ladder in meerdere delen kan worden opgesplitst. Eén lange ladder zou namelijk ofwel te steil worden, ofwel buiten het mastlichaam steken.
Het onderste deel: De klimvoorziening kan niet op maaiveld beginnen. Dat zou het te makkelijk maken voor onbevoegden om de mast te beklimmen. De vaste ladder begint daarom pas op 2,5 meter hoogte, net als bij bestaande masten.
Er blijft dus een losse ladder nodig om bij de vaste klimvoorziening te komen. Het ontwerp moet ervoor zorgen dat de overstap van losse naar vaste ladder zo veilig mogelijk is, terwijl toegang door onbevoegden zoveel mogelijk wordt verhinderd.
Het doel is een ontwerp dat veilig is in gebruik, ergonomisch verantwoord voor de monteurs, en toegang door onbevoegden effectief voorkomt.
Na een grondige afweging hebben we ervoor gekozen de nieuwe standaard-masten uit te rusten met een centrale ladder die in het midden van de mast zit. De ladder wordt onder een specifieke hoek geplaatst om het klimmen zo comfortabel mogelijk te maken. Dit combineren we met het Towerlatch-valbeveiligingssysteem. Het Management Forum Techniek ondersteunt deze keuze.
Voor masten hoger dan 100 meter geldt een uitzondering. Op die hoogtes is klimmen fysiek erg zwaar en wordt wél een HighStep-systeem toegepast. De lift biedt dan uitkomst, mits de mast goed bereikbaar is vanaf de openbare weg.
HighStep heeft als groot voordeel dat je een lift kunt gebruiken, wat het klimwerk fysiek veel lichter maakt. Omdat het systeem alleen met speciale hulpmiddelen te gebruiken is, kan de rail gewoon vanaf de grond worden geïnstalleerd zonder risico op onbevoegde toegang. Nadelen zijn de benodigde training, de beperktere flexibiliteit in gebruik, en de moeilijkere evacuatie bij calamiteiten.
Ladders en klimpennen zijn vertrouwd en breed toepasbaar. Daarbij maken ze evacuatie eenvoudiger. Het nadeel is dat ze niet vanaf maaiveld kunnen starten; anders is de mast te gemakkelijk toegankelijk voor onbevoegden. Dat betekent dat er tot 2,5 meter hoogte altijd een losse ladder nodig is, met alle risico’s en uitdagingen van dien: instabiliteit, beschikbaarheid en het ontbreken van valbeveiliging bij het overstappen.
We hebben in het Programma Standaardisatie Vakwerkmasten grondig onderzoek gedaan naar de beste klimvoorziening. Verschillende monteurs hebben de systemen getest en we hebben gebruikerservaringen verzameld, zowel bij TenneT als bij onze partners. Ook is er gekeken naar ergonomie.
het HighStep-systeem
Bij Wintrack-masten gebruiken we een ander systeem: de HighStep-rail van HighStep Systems AG. Dit is een aluminium rail die in één stuk van de grond tot de top van de mast loopt. Het combineert klimmen en valbeveiliging in één systeem.
Je kunt de rail op twee manieren gebruiken. Met klimschaatsen die aan de zijkant van de rail worden bevestigd of met een elektrische lift die aan dezelfde rail koppelt. Dan ga je zonder inspanning omhoog. De lift kan ook op afstand worden bestuurd om materiaal te vervoeren.
Een hoogwerker is echter niet altijd beschikbaar en sommige mastlocaties zijn moeilijk bereikbaar met zwaar materieel, bijvoorbeeld 's winters of op zachte grond. Daarom heeft elke mast in ons netwerk een ingebouwde klimvoorziening, zodat monteurs ook te voet de mast in kunnen.
Een klimvoorziening bestaat uit twee onderdelen: een klimhulpmiddel om langs omhoog te klimmen en een valbeveiligingssysteem dat voorkomt dat je naar beneden valt als er iets misgaat.
Kees van den Hardenberg
Health, Safety & Environment (HSN)
